Η αλληγορία αποτελεί ένα σημείο αναφοράς και μια τομή στην γνώση

Η γνώση είναι δύναμη και παράλληλα ελευθερία. Και μέσα σε αυτόν τον "αλληγορικό" πολυχώρο επιχειρούμε να ανεβάσουμε την γνώση στην θέση που τις αξίζει. Πώς θα γίνει αυτό ? με το να προάγουμε τα γράμματα την τέχνη και τον πολιτισμό μας. Όπως επίσης και με το να αναδεικνύουμε και να φιλοξενούμε διαδικτυακά νέους συγγραφείς, ποιητές, ηθοποιούς, συνθέτες κ.λ.π.

Κυριακή, 16 Δεκεμβρίου 2018

Το κυκλαδικό εδώλιο

Ο Κυκλαδικός πολιτισμός άνθισε στα νησιά του κεντρικού Αιγαίου κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3η χιλιετία π.Χ.). Το χαρακτηριστικότερο δημιούργημα της κυκλαδικής τέχνης κατά την Εποχή του Χαλκού είναι τα μαρμάρινα ειδώλια. Τα περισσότερα παριστάνουν γυμνές γυναίκες, λίγα άνδρες μουσικούς, πολεμιστές ή κυνηγούς. Οι μορφές είναι έντονα σχηματοποιημένες, με λίγες αλλά χαρακτηριστικές λεπτομέρειες για την αναγνώριση του φύλου. Εἰδώλιον ο αρχικός λεκτικός τύπος και είναι υποκοριστικό του εἴδωλον. Η κατάληξη -ιον χρησιμοποιείται, για να δηλώσει το μικρότερο (αλσύλλιο, δασύλλιο, δενδρύλλιο). Εἰδώλιον, λοιπόν, ήταν το μικρό ομοίωμα, η μικρή εικόνα, ενώ εἴδωλον γενικά το ομοίωμα, η απεικόνιση, αλλά και το όργανο λατρείας αρκετών θρησκειών.
«Η κυκλαδική τέχνη, με τον ανθρωποκεντρικό της χαρακτήρα που αντανακλάται στην τελειότητα των αναλογιών και της φόρμας, την απλότητα της δομής και τη λιτότητα του υλικού – θεωρείται ότι επηρέασε έντονα τη γλυπτική των αρχών του 20ου αιώνα. Ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, πολλοί καλλιτέχνες άρχισαν να έρχονται σε επαφή με τις δημιουργίες αρχαίων ή «πρωτόγονων» πολιτισμών που βρίσκονταν σε μουσεία και συλλογές και να ενδιαφέρονται για την ουσία των πραγμάτων. Επηρεασμένοι από τις αναζητήσεις τις εποχής – που στόχευαν στην υπέρβαση του ρεαλιστικού τρόπου απόδοσης της πραγματικότητας – ένιωθαν την ανάγκη να επιστρέψουν στις ρίζες της αρχέγονης δημιουργικότητας και να πειραματιστούν με τις αφαιρετικές φόρμες, τους γεωμετρικούς όγκους, την εκφραστική λιτότηταΤα στοιχεία αυτά, που θεωρούνται εγγενή στην κυκλαδική τέχνη, εντοπίζονται στα έργα γλυπτών όπως οι Brancusi, Modigliani, Archipenko, Lipchitz, Giacometti, Barbara Hepworth και Henry Moore. Η ενασχόληση των εκπροσώπων του μοντερνισμού με την ‘πρωτόγονη’ ή ‘αρχαϊκή’ τέχνη επηρέασε βαθύτατα τόσο τον τρόπο σκέψης όσο και την αισθητική του δυτικού κόσμου, που απαλλαγμένος από τα δεσμά της ρεαλιστικής τέχνης προσανατολίστηκε στην αφαίρεση, το συμβολισμό και τα άλλα μεγάλα καλλιτεχνικά ρεύματα του 20ου αιώνα. Ταυτόχρονα, άλλαξε ριζικά την άποψη του κοινού για τις ‘πρωτόγονες’ δημιουργίες. Υπό την επίδραση του Brancusi και άλλων καλλιτεχνών της περιόδου, τα κυκλαδικά ειδώλια και άλλα έργα προϊστορικών πολιτισμών, που παλαιότερα αντιμετωπίζονταν ως ‘άτεχνα’, ‘άκομψα’ ή ακόμη και ‘βαρβαρικά’, έγιναν ξαφνικά αντικείμενα θαυμασμού και μετατράπηκαν σε σύμβολα προαιώνιων ανθρώπινων αξιών και κοινών απαρχών…»





Ένα μικρό ανθρωπάκι, μια κεφαλή μεγαλύτερη από το σώμα αλλά σε λιτές και απέριττες γραμμές έμεινε να στοιχειώνει το σύμπαν του Πικάσο για πάντα. Το κυκλαδικό εδώλιο σε σχήμα λύρας είναι που θα επηρεάσει την τέχνη του καταλανού καλλιτέχνη περισσότερο από οτιδήποτε άλλο και σε εποχές πρώιμες. Θα διασχίσει το ασυνείδητο του και θα μεταγραφεί σε μια σειρά από παράξενα κεφάλια-όπως στις "Δεσποινίδες της Αβινιόν"-θα γίνει διπλή κεφαλή και κομματιασμένο πορτραίτο του Βολάρ, κυβιστικό υπερπέραν και υποδειγματική λιτότητα. Αφήνοντας πίσω του τις υπερβολές του ρομαντισμού και την τυραννία της φύσης του Fin de siècle το τέλος του αιώνα ο Πικάσο μπαίνει στο νέο αιώνα έχοντας στοιχειωμένη τη συνείδηση από αυτό το κυκλαδικό ανθρωπάκι. Ήδη στα πρώτα του σχέδια η ελληνική αγαλματοποιία πρωταγωνιστεί με κάθε τρόπο και αποκαλύπτει το απέριττο φως της Μεσογείου και την αρχαιοελληνική απλότητα. 

......τα πάντα αποπνέουν λιτότητα, ελευθερία και φως .........













Τετάρτη, 14 Νοεμβρίου 2018

Γιάννης Γαΐτης


Γιάννης Γαΐτης: Μαθητής του Κωνσταντίνου Παρθένη και Ιωάννη Φιλιππότη στην ΑΣΚΤ (1942-1944) Στην Ελλάδα,  ως πρωτοεμφανιζόμενος καλλιτέχνης στην Αθήνα των δεκαετιών ’40 και ’50 δεν έτυχε θερμής υποδοχής. Όντας ανάμεσα σε αυτούς τους Έλληνες καλλιτέχνες που δεν θέλησαν να μπουν στο παιχνίδι του συγκερασμού της μοντέρνας τέχνης με την ελληνική παράδοση, τον θεωρούσαν τρελό.Από τους λίγους που τον στηρίζουν είναι ο Οδυσσέας Ελύτης μέσα από τις σελίδες της Καθημερινής.
Το 1954 φεύγει για Παρίσι (γράφοντας στους φίλους «Στην Ελλάδα ήμουν είκοσι χρόνια μπροστά, εδώ είμαι είκοσι χρόνια πίσω») όπου και θα μείνει μέχρι το 1974.  Στην πόλη του φωτός, παρακολουθεί μαθήματα στην Académie de la Grande Chaumiére και πειραματίζεται με ποικίλα εικαστικά ρεύματα της εποχής,  όπως ο αφηρημένος εξπρεσιονισμός, ο σουρεαλισμός και ο κυβισμός. Ο Γάλλος κριτικός Ζακ Υστ, έγραφε: «Με το Γαΐτη, όπως στον Βαν Γκογκ τα πράγματα έχουν ένα νόημα βασανιστικό και όπως στον Πικάσο και τους σουρεαλιστές παραμορφώνονται έτσι που με το να γίνονται παράξενα μας αγγίζουν περισσότερο».
Συναναστρέφεται τους Μαλτέζο, Κεσσανλή, Τσόκλη και Τσίγκο, όπου ο τελευταίος τον επηρέασε με την άμορφη ζωγραφική του για ένα διάστημα. Σιγά σιγά ο Γαΐτης έφυγε από την επιρροή του και στράφηκε σταδιακά στον γεωμετρικό κόσμο του και το 1967 στο έργο του «Μια ιστορία» πρωταγωνιστεί το ανώνυμο ανθρωπάκι, με το οποίο καθιερώνεται γνωστός στο ευρύ κοινό. Συμπιεσμένα σε σαρδελοκούτια, καθισμένα σε καρέκλες, άλλoτε να εμφανίζονται σε ανώνυμα πλήθη, σε κηδείες, διαλέξεις, ποδοσφαιρικούς αγώνες, ομοιόμορφα και ανώνυμα, τα ανθρωπάκια του Γαΐτη εκφράζουν την υπαρξιακή μοναξιά των ανθρώπων που οφείλεται στον καταναλωτισμό και τη μαζικοποίηση της σύγχρονης κοινωνίας.
Στα έργα της πρώιμης περιόδου του, τα «ανθρωπάκια» είναι σαν να φορούν ένα σιδερένιο προσωπείο, πίσω από τα κάγκελα του οποίου τα βλέμματά τους φαίνονται στριμωγμένα και ανήσυχα. Αργότερα θέλοντας να κάνει μια κριτική στη σκοτεινή πολιτική σκηνή της Ελλάδας του ’60, το σύμβολο περνά στην τελική φάση σύνθεσης της στερεότυπης μορφής του. Αποκτά γραβάτα και καπελάκι , ενώ στην έκφρασή του προστίθεται η πίκρα μιας προαναγγελόμενης ολοκληρωτικής απομόνωσης και μια κόπωση από την αναμονή για κάτι που τελικά δεν πρόκειται να συμβεί. Στην τελική τους φάση τα «ανθρωπάκια» γίνονται πιο αινιγματικά.
«Θέλω πάρα πολύ να εξηγήσω τη δουλειά μου […] υπάρχουν ειδικοί που μπορούν να κάνουν αυτήν τη δουλειά […] αλλά εγώ νομίζω έχω πιο πολύ δικαίωμα να μιλήσω για τα Ανθρωπάκια, αυτά τα οποία είναι ξύλινα βέβαια, αλλά αληθινά Ανθρωπάκια. Δηλαδή είναι τα Ανθρωπάκια τού σήμερα, είναι το κατεστημένο και το ίδιο το Ανθρωπάκι αυτό αντιδρά στο κατεστημένο.
Οι άνθρωποι, τα Ανθρωπάκια που λέω, το κατεστημένο, έφτασε σ’ ένα σημείο όπου δεν παίρνει άλλο να πάει πιο μακριά […] γίνανε ένα νούμερο και τίποτα παραπάνω. Εδώ εγώ κάνω μια μαρτυρία και σας λέω: Φροντίστε να σωθείτε, να σωθούμε. Δεν μπορούσα να κάνω τίποτα άλλο εγώ εκτός απ’ αυτήν τη μαρτυρία». ?«Μονόγραμμα» ΕΡΤ2, Γιάννης Γαΐτης, Νοέμβριος 1984.

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΤΕΧΝΗ  - Εντοίχια  Εκκλησιαστικά Ψηφιδωτά 
«εκ γαρ του καρπού το δένδρον γινώσκεται. (Ματθ.12:33»)

Πρόλογος του Συγγραφέα 
Τα εντοίχια ψηφιδωτά χρησιμοποιήθηκαν στην Ρωμαϊκή τέχνη πριν το διάταγμα της ανεξιθρησκίας του Μ. Κωνσταντίνου ενώ το αρχικό τους θεματολόγιο περιελάμβανε πολλά Διονυσιακά και ειδωλολατρικά στοιχεία. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού και ιδιαίτερα στην εποχή του Βυζαντινού αυτοκράτορα Ιουστινιανού δημιουργήθηκε ένα νέο εικονογραφικό πρόγραμμα που σκοπό είχε να παραστήσει το εσωτερικό ηθικό και πνευματικό υπόβαθρο της καινούργιας Θρησκείας. Δημιουργήθηκαν καινούργιοι ναοί, ενώ εσωτερικά παρατηρούμε και μια προσπάθεια ενοποίησης της αρχιτεκτονικής του ναού με τις παραστάσεις των εντοιχίων ψηφιδωτών. Αντίστοιχα με την εξωτερική απλότητα των ναών κυριαρχεί μια εσωτερική διάπλαση των επιφανειών, ακρίβεια και ισορροπία στους κατακόρυφους και οριζόντιους άξονες, και καινούργιες γεωμετρικές δομές. Παράλληλα με την αρχιτεκτονική δημιουργούνται και διακοσμητικές παραστάσεις με την ζωή του Χριστού της Παναγίας και τους βίους των Αγίων. Εάν προσθέσουμε μαζί με όλα τα προαναφερθέντα και το άπλετο «φως» του κάθε ναού θα μπορούμε να αντιληφθούμε και τα καινούργια δεδομένα όσον αφορά την Βυζαντινή τέχνη. Ο χώρος του κάθε ναού προσαρμόζεται τώρα κατάλληλα για να φέρει σε επαφή τον πιστό με τον Θεό και το μυστήριο της Θείας ευχαριστίας. Ενώ αυτό έχει και σαν αποτέλεσμα «ο κάθε ναός να γίνεται όχι μόνον ένα σύμβολο που εκφράζει την ένδοξη ιστορία του Βυζαντίου, άλλα και ένας χώρος που διαπερνά τον γήινο χώρο, ένας «Θείος χώρος» απελευθερωμένος από τον κόσμο των φαινομένων εκφράζοντας έτσι το μεγαλείο Θεού και ανθρώπου». Η βυζαντινή εικόνα για την ορθόδοξη Εκκλησία λειτουργεί συνδυαστικά σαν μια ευαγγελική, λειτουργική, υμνογραφική, άγιολογική, πατερική, δογματική και παιδαγωγική γλώσσα. Με τον τρόπο αυτό γίνεται η φανέρωση της αλήθειας της εκκλησίας, όχι μόνο σαν μια απλή αναπαράσταση γεγονότων άλλα ως ενσαρκωμένη «Χάρη». Οι εικόνες της Ορθόδοξης Εκκλησίας αποτελούν μαρτυρία της δογματικής αλήθειας που βιώθηκε και φανερώθηκε ως «εν Χριστώ ζωή» όχι μόνο από τα εικονιζόμενα πρόσωπα αλλά και από τους αγιογράφους και πιστούς. Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός χαρακτηρίζει την εικονογράφηση του Χριστού και των αγίων «Ως ευσεβής συνήθεια», ενώ η εν λόγω εικονογραφία αποτελεί έκφραση του ήθους όχι μόνο της ουράνιας αλλά και της επίγειας εκκλησίας του Χριστού. Τελειώνοντας θα ήθελα να τονίσω ότι με το παρόν πόνημα με τίτλο: «Βυζαντινή Τέχνη, Εντοίχια Εκκλησιαστικά Ψηφιδωτά»  επιχειρείται μια πρώτη γνωριμία με την τέχνη και τον πολιτισμό του Βυζαντίου. Επίσης η γενικότερη ιδεολογία του Βυζαντίου, η καλλιτεχνική έκφραση και οι εκδηλώσεις της καθημερινής ζωής βασίζονταν σε μια βαθειά πίστη για τον Θεό. Γι’αυτό και εύχομαι το βιβλίο να γίνει η αφορμή για μια πιο ουσιαστικήγνωριμία  μας, και πίστη με τον Θεό.

Αργύρης Μάντης

Τρίτη, 18 Σεπτεμβρίου 2018

ΜΟΥΣΕΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΣΕΙΡΗΝΩΝ Ο ΓΟΝΙΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ Σ΄ ΕΝΑΝ ΑΓΟΝΟ ΚΟΣΜΟ

Η Άντζελα Τσιφτσή συνομιλεί με τον καθηγητή Πολι­τισμού και Επικοινωνίας, Βασίλη Καραποστόλη. Με αφορμή την έκδοση του νέου του βιβλί­ου «Μούσες Εναντίον Σειρήνων», μιλούν για την αιώνια πάλη ενεργητικότητας και αδράνειας- παθητικότητας και δημιουργίας. Για την ανθρωπότητα, που πρέπει να ξαναδεί τον εαυτό της. Τη συνέργεια ανώτερου και κατώτερου εαυτού. Για την ταύτιση με τα αντικείμενα, που μας απονεκρώνει

Κυριακή, 9 Σεπτεμβρίου 2018

Το αρχαιότερο τραγούδι


..Όσο ζεις λάμψε, καθόλου μη λυπάσαι. Η ζωή διαρκεί για λίγο, ο χρόνος καθορίζει το τέλος... 
Οι στίχοι όσο και η μουσική αποδίδονται στον Σείκιλο που έζησε στις Τράλλεις της Μικράς Ασίας, περίπου κατά τον 2 αιώνα π.Χ.Είχε γραφεί σε επιτύμβια κυλινδρική στήλη με ύψος 40 εκατοστών, περιέχοντας ένα επίγραμμα δώδεκα λέξεων και ένα ακόμη τραγούδι δεκαεφτά λέξεων, μαζί με τη μουσική. Οι στίχοι του τραγουδιού βρίσκονται στην κοινή ελληνική της ελληνιστικής εποχής, ενώ η επιτύμβια στήλη ανακαλύφθηκε στην πόλη Αϊδίνιο (όπως λέγεται σήμερα η άλλοτε πόλη των Τραλλέων) το 1883. Στην κορυφή της στήλης, αναφέρεται το όνομα του ανθρώπου που το έγραψε, ενώ το θέμα είναι προφανώς επηρεασμένο από την επικούρεια φιλοσοφία, καθώς αποτελεί μια προτροπή να ζήσει κανείς, δίχως να λυπάται και να διστάζει. Όπως αναφέρεται, στο κάτω μέρος της στήλης έχει εντοπιστεί η αφιέρωση στην “Ευτέρπηι” (ΣΕΙΚΙΛΟΣ ΕΥΤΕΡΠΗΙ στο πρωτότυπο), δίχως ωστόσο να έχει γίνει γνωστό ποια ακριβώς σχέση είχε ο Σείκιλος μαζί της. Σήμερα, η στήλη φυλάσσεται στο Εθνικό Μουσείο της Δανίας..

"Χοηφόροι" του Αισχύλου στο Θέατρο Ρεματιάς
Ομάδα VASISTAS 
Υπόθεση του έργου: 
Στο δεύτερο έργο της τριλογίας της Ορέστειας, κυριαρχεί η φιγούρα της Ηλέκτρας που πενθεί τον δολοφονημένο πατέρα της προσμένοντας εμμονικά ως μόνο φως σωτηρίας την επιστροφή του αδερφού της, Ορέστη, προκειμένου να σχεδιάσουν μαζί την εκδίκηση. Το ξεκίνημα του έργου είναι ζοφερό με την Ηλέκτρα να θρηνεί πάνω απ’ τον τάφο του πατέρα της και τις Χοηφόρες, τις γυναίκες του χορού που τη συντροφεύουν, να πολλαπλασιάζουν τον θρήνο της ενώ προσφέρουν τις χοές τους. Εκεί την αντικρύζει πρώτη φορά ο αδερφός της που έχει επιστρέψει μετά από χρόνια για να εκδικηθεί τον φόνο του πατέρα του μαζί με τον πιστό του σύντροφό του Πυλάδη, μεταμφιεσμένοι σε ξένους για μην τους αναγνωρίσουν. Βλέποντάς την να θρηνεί, συνειδητοποιεί ότι θα την έχει σύμμαχο στο ιερό αυτό έργο και της αποκαλύπτει την ταυτότητά του σε μια από τις συγκλονιστικότερες σκηνές αναγνώρισης στο αρχαίο δράμα. Η δράση κατόπιν εξελίσσεται καταιγιστικά. Ορέστης και Πυλάδης με την κάλυψη της Ηλέκτρας προφασίζονται ότι είναι δύο ξένοι που φέρνουν τις στάχτες του πεθαμένου Ορέστη στην Κλυταιμνήστρα. Η Κλυταιμνήστρα υποδέχεται τον Ορέστη και τότε εκείνος, αφού της αποκαλύπτει την ταυτότητά του, την εκτελεί ενώ κατόπιν εκτελεί και τον ομοκρέβατο, συνένοχό της Αίγισθο. Η τραγωδία κλείνει με τις Ερινύες να καταφθάνουν, καταδιώκοντας ανελέητα τον Ορέστη ως τη στιγμή της αθώωσής του από τον Άρειο Πάγο. Αλλά αυτό θα συμβεί στο τελευταίο μέρος της τριλογίας, στις Ευμενίδες.

Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Αργυρώ Χιώτη 
Δραματουργία: Ομάδα VASISTAS 
Σύμβουλος δραματουργίας: Νίκος Α. Παναγιωτόπουλος 
Σκηνικός χώρος: Εύα Μανιδάκη 
Φωτισμοί: Τάσος Παλαιορούτας 
Μουσική: Jan Van de Engel 
Βοηθός σκηνοθέτη: Γκέλυ Καλαμπάκα 

Παίζουν οι:
Εύη Σαουλίδου, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Αντώνης Αντωνόπουλος, Ματίνα Περγιουδάκη, Γιάννης Κλίνης, Ελένη Βεργέτη, Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη κ.ά. 

Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ρεματιάς 2018.
10 Σεπτεμβρίου 2018 20:30
Είσοδος ελεύθερη.

Αντί εισιτηρίου προαιρετική συνεισφορά σε τρόφιμα, φάρμακα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης για το Κοινωνικό Παντοπωλείο του Δήμου, το Κοινωνικό Ιατρείο Αλληλεγγύης Χαλανδρίου και για τις δομές αλληλεγγύης στους πρόσφυγες.