Η αλληγορία αποτελεί ένα σημείο αναφοράς και μια τομή στην γνώση

Η γνώση είναι δύναμη και παράλληλα ελευθερία. Και μέσα σε αυτόν τον "αλληγορικό" πολυχώρο επιχειρούμε να ανεβάσουμε την γνώση στην θέση που τις αξίζει. Πώς θα γίνει αυτό ? με το να προάγουμε τα γράμματα την τέχνη και τον πολιτισμό μας. Όπως επίσης και με το να αναδεικνύουμε και να φιλοξενούμε διαδικτυακά νέους συγγραφείς, ποιητές, ηθοποιούς, συνθέτες κ.λ.π.

Κυριακή, 7 Απριλίου 2019


"Η μεταμόρφωση" του Φράντς Κάφκα.

 

Όταν ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωινό από κακό όνειρο, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε γιγάντια κατσαρίδα. Ήτανε ξαπλωμένος ανάσκελα, πάνω στη σκληρή ράχη του που 'μοιζε με πανοπλία κι όταν σήκωνε λιγάκι το κεφάλι του μπορούσε να δει την τουρλωτή καφετιά κοιλιά του που 'τανε χωρισμένη σε σκληρές καμπυλωτές δίπλες και που μόλις συγκρατούσε τα σκεπάσματά του για να ξεγλιστρήσουν τελείως από πάνω του. Τα πολυάριθμα ποδάρια του, που ήταν αξιοθρήνητα λεπτά σε σύγκριση με το υπόλοιπο κορμί του, ταλαντεύονταν ανήμπορα μπροστά στα μάτια του.
Τί μου συνέβη; Συλλογίστηκε. Όνειρο, δεν ήταν. Η κάμαρή του, μια συνηθισμένη ανθρώπινη κρεβατοκάμαρη, μόνο κομμάτι πιο μικρή απ' το κανονικό, κειτόταν ήσυχη ανάμεσα στους τέσσερις γνώριμους τοίχους της. Πάνω απ' το τραπέζι, όπου ήταν σκορπισμένα ανάκατα κάτι δείγματα από υφάσματα —ο Σάμσα ήταν περιοδεύων πωλητής—, κρεμόταν η εικόνα που 'χε κόψει τελευταία από 'να εικονογραφημένο περιοδικό που την είχε βάλει σε μιαν όμορφη επίχρυση κορνίζα. Η εικόνα παρίστανε μια κυρία με γούνινο καπέλο και γούνινη εσάρπα, που καθόταν στητή κι άπλωνε προς το μέρος του θεατή ένα πελώριο γούνινο μανσόν που μέσα του χανόταν ολόκληρο το χέρι της απ’ τον αγκώνα και κάτω.
Τα μάτια του Γκρέγκορ γύρισαν έπειτα στο παράθυρο και ο συννεφιασμένος ουρανός —θαρρείς πως άκουγες τις στάλες της βροχής να χτυπάνε στο περβάζι του παραθύρου— τον έριξε σε βαριά μελαγχολία. 
Γιατί να μην κοιμηθώ λιγάκι περισσότερο και να λησμονήσω όλες ετούτες τις ανοησίες, συλλογίστηκε αυτό όμως δεν μπορούσε να το κάνει, γιατί είχε συνηθίσει να κοιμάται γυρισμένος προς τα δεξιά και τώρα, στην κατάσταση που βρισκόταν, ήταν αδύνατο να στρίψει. Όσο κι αν πάσχισε να στρίψει προς το δεξί του πλευρό, δεν τα κατάφερε· ξανακυλούσε πάλι στ' ανάσκελα. Δοκίμασε τουλάχιστον εκατό φορές, έκλεινε τα μάτια για να μη βλέπει τις αγωνιώδεις κινήσεις των ποδιών του και τα παράτησε μόνον όταν άρχισε να νιώθει στο πλευρό έναν απροσδιόριστο πόνο, που ίσαμε τότε του ήταν άγνωστος.
Θεέ μου, συλλογίστηκε, τί εξοντωτική δουλειά πήγα και διάλεξα!
Ο Γκρέγκορ Σάμσα υποφέρει, τώρα που είναι διαφορετικός από χρήσιμο εργαλείο στη δομή του σπιτιού του μετατρέπεται σε πρόβλημα. Οι έννοιες της αγάπης, του σεβασμού ή της εκτίμησης των οικείων καταλύονται, γιατί υπάρχεις όσο μπορείς να είσαι μέρος της οικογένειας και της κοινωνίας, διαφορετικά οι δομές αυτές απλά βάζουν άλλα μέλη τους στη θέση σου για να επιβιώσουν, μένεις παρίας και εγκλωβισμένος γιατί πια δεν μπορείς να ενταχθείς στους κόλπους τους, είσαι διαφορετικός..
Καταθλιπτικό, παρακμιακό και ικανό να εμπνεύσει απελπισία, γι’αυτό αξίζει να απαγορευθεί: κάπως έτσι ήταν το σκεπτικό του λογοκριτικού σώματος της Σοβιετικής Ένωσης όταν αποφάσιζε να θέσει τη «Μεταμόρφωση» του Φραντς Κάφκα εκτός αγοράς. Λέγεται όμως πως ο ίδιος ο Χίτλερ θεωρούσε τις θεματικές του έργου του Κάφκα εξαιρετικά επικίνδυνες. Γι’ αυτόν τον λόγο ζήτησε την απαγόρευση των έργων του, αλλά και την καταστροφή όσων ανέκδοτων χειρογράφων του μπορούσαν να βρεθούν. Χειρόγραφα, γράμματα και άλλα προσωπικά έγγραφα από τα αρχεία του Κάφκα καταστράφηκαν.
.......Η «Μεταμόρφωση», έργο που ενέπνευσε απέχθεια και θαυμασμό σε ισόποσες δόσεις......

Σάββατο, 9 Φεβρουαρίου 2019




Το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο στο πλαίσιο της σειράς εκδηλώσεων «1821: Απηχήσεις στο σήμερα» που οργανώνει με αφορμή τον επετειακό εορτασμό των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, προκηρύσσει και διοργανώνει διαγωνισμό διηγήματος με τίτλο «1 φράση + 821 λέξεις για το 1821».Αντικείμενο του διαγωνισμού αποτελεί η συγγραφή πρωτότυπου διηγήματος, έως 821 λέξεων, στην ελληνική γλώσσα, στο οποίο θα πρέπει απαραίτητα να γίνει χρήση της φράσης του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη 
«Αν δεν είμεθα τρελοί, δεν εκάναμεν την επανάστασιν» (αυτούσια ή σε ελεύθερη απόδοση). 
Απευθύνεται σε ενηλικές και οι συμμετέχοντες θα πρέπει να καταθέσουν το διήγημά τους ηλεκτρονικά, μέσω email, στο: diagonismos@nhmuseum.gr έως και την 25η Μαρτίου 2019.

http://www.nhmuseum.gr/…/logotehnikos-diagonismos-1-frasi-…/

Κυριακή, 16 Δεκεμβρίου 2018

Το κυκλαδικό εδώλιο

Ο Κυκλαδικός πολιτισμός άνθισε στα νησιά του κεντρικού Αιγαίου κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3η χιλιετία π.Χ.). Το χαρακτηριστικότερο δημιούργημα της κυκλαδικής τέχνης κατά την Εποχή του Χαλκού είναι τα μαρμάρινα ειδώλια. Τα περισσότερα παριστάνουν γυμνές γυναίκες, λίγα άνδρες μουσικούς, πολεμιστές ή κυνηγούς. Οι μορφές είναι έντονα σχηματοποιημένες, με λίγες αλλά χαρακτηριστικές λεπτομέρειες για την αναγνώριση του φύλου. Εἰδώλιον ο αρχικός λεκτικός τύπος και είναι υποκοριστικό του εἴδωλον. Η κατάληξη -ιον χρησιμοποιείται, για να δηλώσει το μικρότερο (αλσύλλιο, δασύλλιο, δενδρύλλιο). Εἰδώλιον, λοιπόν, ήταν το μικρό ομοίωμα, η μικρή εικόνα, ενώ εἴδωλον γενικά το ομοίωμα, η απεικόνιση, αλλά και το όργανο λατρείας αρκετών θρησκειών.
«Η κυκλαδική τέχνη, με τον ανθρωποκεντρικό της χαρακτήρα που αντανακλάται στην τελειότητα των αναλογιών και της φόρμας, την απλότητα της δομής και τη λιτότητα του υλικού – θεωρείται ότι επηρέασε έντονα τη γλυπτική των αρχών του 20ου αιώνα. Ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, πολλοί καλλιτέχνες άρχισαν να έρχονται σε επαφή με τις δημιουργίες αρχαίων ή «πρωτόγονων» πολιτισμών που βρίσκονταν σε μουσεία και συλλογές και να ενδιαφέρονται για την ουσία των πραγμάτων. Επηρεασμένοι από τις αναζητήσεις τις εποχής – που στόχευαν στην υπέρβαση του ρεαλιστικού τρόπου απόδοσης της πραγματικότητας – ένιωθαν την ανάγκη να επιστρέψουν στις ρίζες της αρχέγονης δημιουργικότητας και να πειραματιστούν με τις αφαιρετικές φόρμες, τους γεωμετρικούς όγκους, την εκφραστική λιτότηταΤα στοιχεία αυτά, που θεωρούνται εγγενή στην κυκλαδική τέχνη, εντοπίζονται στα έργα γλυπτών όπως οι Brancusi, Modigliani, Archipenko, Lipchitz, Giacometti, Barbara Hepworth και Henry Moore. Η ενασχόληση των εκπροσώπων του μοντερνισμού με την ‘πρωτόγονη’ ή ‘αρχαϊκή’ τέχνη επηρέασε βαθύτατα τόσο τον τρόπο σκέψης όσο και την αισθητική του δυτικού κόσμου, που απαλλαγμένος από τα δεσμά της ρεαλιστικής τέχνης προσανατολίστηκε στην αφαίρεση, το συμβολισμό και τα άλλα μεγάλα καλλιτεχνικά ρεύματα του 20ου αιώνα. Ταυτόχρονα, άλλαξε ριζικά την άποψη του κοινού για τις ‘πρωτόγονες’ δημιουργίες. Υπό την επίδραση του Brancusi και άλλων καλλιτεχνών της περιόδου, τα κυκλαδικά ειδώλια και άλλα έργα προϊστορικών πολιτισμών, που παλαιότερα αντιμετωπίζονταν ως ‘άτεχνα’, ‘άκομψα’ ή ακόμη και ‘βαρβαρικά’, έγιναν ξαφνικά αντικείμενα θαυμασμού και μετατράπηκαν σε σύμβολα προαιώνιων ανθρώπινων αξιών και κοινών απαρχών…»





Ένα μικρό ανθρωπάκι, μια κεφαλή μεγαλύτερη από το σώμα αλλά σε λιτές και απέριττες γραμμές έμεινε να στοιχειώνει το σύμπαν του Πικάσο για πάντα. Το κυκλαδικό εδώλιο σε σχήμα λύρας είναι που θα επηρεάσει την τέχνη του καταλανού καλλιτέχνη περισσότερο από οτιδήποτε άλλο και σε εποχές πρώιμες. Θα διασχίσει το ασυνείδητο του και θα μεταγραφεί σε μια σειρά από παράξενα κεφάλια-όπως στις "Δεσποινίδες της Αβινιόν"-θα γίνει διπλή κεφαλή και κομματιασμένο πορτραίτο του Βολάρ, κυβιστικό υπερπέραν και υποδειγματική λιτότητα. Αφήνοντας πίσω του τις υπερβολές του ρομαντισμού και την τυραννία της φύσης του Fin de siècle το τέλος του αιώνα ο Πικάσο μπαίνει στο νέο αιώνα έχοντας στοιχειωμένη τη συνείδηση από αυτό το κυκλαδικό ανθρωπάκι. Ήδη στα πρώτα του σχέδια η ελληνική αγαλματοποιία πρωταγωνιστεί με κάθε τρόπο και αποκαλύπτει το απέριττο φως της Μεσογείου και την αρχαιοελληνική απλότητα. 

......τα πάντα αποπνέουν λιτότητα, ελευθερία και φως .........













Τετάρτη, 14 Νοεμβρίου 2018

Γιάννης Γαΐτης


Γιάννης Γαΐτης: Μαθητής του Κωνσταντίνου Παρθένη και Ιωάννη Φιλιππότη στην ΑΣΚΤ (1942-1944) Στην Ελλάδα,  ως πρωτοεμφανιζόμενος καλλιτέχνης στην Αθήνα των δεκαετιών ’40 και ’50 δεν έτυχε θερμής υποδοχής. Όντας ανάμεσα σε αυτούς τους Έλληνες καλλιτέχνες που δεν θέλησαν να μπουν στο παιχνίδι του συγκερασμού της μοντέρνας τέχνης με την ελληνική παράδοση, τον θεωρούσαν τρελό.Από τους λίγους που τον στηρίζουν είναι ο Οδυσσέας Ελύτης μέσα από τις σελίδες της Καθημερινής.
Το 1954 φεύγει για Παρίσι (γράφοντας στους φίλους «Στην Ελλάδα ήμουν είκοσι χρόνια μπροστά, εδώ είμαι είκοσι χρόνια πίσω») όπου και θα μείνει μέχρι το 1974.  Στην πόλη του φωτός, παρακολουθεί μαθήματα στην Académie de la Grande Chaumiére και πειραματίζεται με ποικίλα εικαστικά ρεύματα της εποχής,  όπως ο αφηρημένος εξπρεσιονισμός, ο σουρεαλισμός και ο κυβισμός. Ο Γάλλος κριτικός Ζακ Υστ, έγραφε: «Με το Γαΐτη, όπως στον Βαν Γκογκ τα πράγματα έχουν ένα νόημα βασανιστικό και όπως στον Πικάσο και τους σουρεαλιστές παραμορφώνονται έτσι που με το να γίνονται παράξενα μας αγγίζουν περισσότερο».
Συναναστρέφεται τους Μαλτέζο, Κεσσανλή, Τσόκλη και Τσίγκο, όπου ο τελευταίος τον επηρέασε με την άμορφη ζωγραφική του για ένα διάστημα. Σιγά σιγά ο Γαΐτης έφυγε από την επιρροή του και στράφηκε σταδιακά στον γεωμετρικό κόσμο του και το 1967 στο έργο του «Μια ιστορία» πρωταγωνιστεί το ανώνυμο ανθρωπάκι, με το οποίο καθιερώνεται γνωστός στο ευρύ κοινό. Συμπιεσμένα σε σαρδελοκούτια, καθισμένα σε καρέκλες, άλλoτε να εμφανίζονται σε ανώνυμα πλήθη, σε κηδείες, διαλέξεις, ποδοσφαιρικούς αγώνες, ομοιόμορφα και ανώνυμα, τα ανθρωπάκια του Γαΐτη εκφράζουν την υπαρξιακή μοναξιά των ανθρώπων που οφείλεται στον καταναλωτισμό και τη μαζικοποίηση της σύγχρονης κοινωνίας.
Στα έργα της πρώιμης περιόδου του, τα «ανθρωπάκια» είναι σαν να φορούν ένα σιδερένιο προσωπείο, πίσω από τα κάγκελα του οποίου τα βλέμματά τους φαίνονται στριμωγμένα και ανήσυχα. Αργότερα θέλοντας να κάνει μια κριτική στη σκοτεινή πολιτική σκηνή της Ελλάδας του ’60, το σύμβολο περνά στην τελική φάση σύνθεσης της στερεότυπης μορφής του. Αποκτά γραβάτα και καπελάκι , ενώ στην έκφρασή του προστίθεται η πίκρα μιας προαναγγελόμενης ολοκληρωτικής απομόνωσης και μια κόπωση από την αναμονή για κάτι που τελικά δεν πρόκειται να συμβεί. Στην τελική τους φάση τα «ανθρωπάκια» γίνονται πιο αινιγματικά.
«Θέλω πάρα πολύ να εξηγήσω τη δουλειά μου […] υπάρχουν ειδικοί που μπορούν να κάνουν αυτήν τη δουλειά […] αλλά εγώ νομίζω έχω πιο πολύ δικαίωμα να μιλήσω για τα Ανθρωπάκια, αυτά τα οποία είναι ξύλινα βέβαια, αλλά αληθινά Ανθρωπάκια. Δηλαδή είναι τα Ανθρωπάκια τού σήμερα, είναι το κατεστημένο και το ίδιο το Ανθρωπάκι αυτό αντιδρά στο κατεστημένο.
Οι άνθρωποι, τα Ανθρωπάκια που λέω, το κατεστημένο, έφτασε σ’ ένα σημείο όπου δεν παίρνει άλλο να πάει πιο μακριά […] γίνανε ένα νούμερο και τίποτα παραπάνω. Εδώ εγώ κάνω μια μαρτυρία και σας λέω: Φροντίστε να σωθείτε, να σωθούμε. Δεν μπορούσα να κάνω τίποτα άλλο εγώ εκτός απ’ αυτήν τη μαρτυρία». ?«Μονόγραμμα» ΕΡΤ2, Γιάννης Γαΐτης, Νοέμβριος 1984.

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΤΕΧΝΗ  - Εντοίχια  Εκκλησιαστικά Ψηφιδωτά 
«εκ γαρ του καρπού το δένδρον γινώσκεται. (Ματθ.12:33»)

Πρόλογος του Συγγραφέα 
Τα εντοίχια ψηφιδωτά χρησιμοποιήθηκαν στην Ρωμαϊκή τέχνη πριν το διάταγμα της ανεξιθρησκίας του Μ. Κωνσταντίνου ενώ το αρχικό τους θεματολόγιο περιελάμβανε πολλά Διονυσιακά και ειδωλολατρικά στοιχεία. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού και ιδιαίτερα στην εποχή του Βυζαντινού αυτοκράτορα Ιουστινιανού δημιουργήθηκε ένα νέο εικονογραφικό πρόγραμμα που σκοπό είχε να παραστήσει το εσωτερικό ηθικό και πνευματικό υπόβαθρο της καινούργιας Θρησκείας. Δημιουργήθηκαν καινούργιοι ναοί, ενώ εσωτερικά παρατηρούμε και μια προσπάθεια ενοποίησης της αρχιτεκτονικής του ναού με τις παραστάσεις των εντοιχίων ψηφιδωτών. Αντίστοιχα με την εξωτερική απλότητα των ναών κυριαρχεί μια εσωτερική διάπλαση των επιφανειών, ακρίβεια και ισορροπία στους κατακόρυφους και οριζόντιους άξονες, και καινούργιες γεωμετρικές δομές. Παράλληλα με την αρχιτεκτονική δημιουργούνται και διακοσμητικές παραστάσεις με την ζωή του Χριστού της Παναγίας και τους βίους των Αγίων. Εάν προσθέσουμε μαζί με όλα τα προαναφερθέντα και το άπλετο «φως» του κάθε ναού θα μπορούμε να αντιληφθούμε και τα καινούργια δεδομένα όσον αφορά την Βυζαντινή τέχνη. Ο χώρος του κάθε ναού προσαρμόζεται τώρα κατάλληλα για να φέρει σε επαφή τον πιστό με τον Θεό και το μυστήριο της Θείας ευχαριστίας. Ενώ αυτό έχει και σαν αποτέλεσμα «ο κάθε ναός να γίνεται όχι μόνον ένα σύμβολο που εκφράζει την ένδοξη ιστορία του Βυζαντίου, άλλα και ένας χώρος που διαπερνά τον γήινο χώρο, ένας «Θείος χώρος» απελευθερωμένος από τον κόσμο των φαινομένων εκφράζοντας έτσι το μεγαλείο Θεού και ανθρώπου». Η βυζαντινή εικόνα για την ορθόδοξη Εκκλησία λειτουργεί συνδυαστικά σαν μια ευαγγελική, λειτουργική, υμνογραφική, άγιολογική, πατερική, δογματική και παιδαγωγική γλώσσα. Με τον τρόπο αυτό γίνεται η φανέρωση της αλήθειας της εκκλησίας, όχι μόνο σαν μια απλή αναπαράσταση γεγονότων άλλα ως ενσαρκωμένη «Χάρη». Οι εικόνες της Ορθόδοξης Εκκλησίας αποτελούν μαρτυρία της δογματικής αλήθειας που βιώθηκε και φανερώθηκε ως «εν Χριστώ ζωή» όχι μόνο από τα εικονιζόμενα πρόσωπα αλλά και από τους αγιογράφους και πιστούς. Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός χαρακτηρίζει την εικονογράφηση του Χριστού και των αγίων «Ως ευσεβής συνήθεια», ενώ η εν λόγω εικονογραφία αποτελεί έκφραση του ήθους όχι μόνο της ουράνιας αλλά και της επίγειας εκκλησίας του Χριστού. Τελειώνοντας θα ήθελα να τονίσω ότι με το παρόν πόνημα με τίτλο: «Βυζαντινή Τέχνη, Εντοίχια Εκκλησιαστικά Ψηφιδωτά»  επιχειρείται μια πρώτη γνωριμία με την τέχνη και τον πολιτισμό του Βυζαντίου. Επίσης η γενικότερη ιδεολογία του Βυζαντίου, η καλλιτεχνική έκφραση και οι εκδηλώσεις της καθημερινής ζωής βασίζονταν σε μια βαθειά πίστη για τον Θεό. Γι’αυτό και εύχομαι το βιβλίο να γίνει η αφορμή για μια πιο ουσιαστικήγνωριμία  μας, και πίστη με τον Θεό.

Αργύρης Μάντης

Τρίτη, 18 Σεπτεμβρίου 2018

ΜΟΥΣΕΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΣΕΙΡΗΝΩΝ Ο ΓΟΝΙΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ Σ΄ ΕΝΑΝ ΑΓΟΝΟ ΚΟΣΜΟ

Η Άντζελα Τσιφτσή συνομιλεί με τον καθηγητή Πολι­τισμού και Επικοινωνίας, Βασίλη Καραποστόλη. Με αφορμή την έκδοση του νέου του βιβλί­ου «Μούσες Εναντίον Σειρήνων», μιλούν για την αιώνια πάλη ενεργητικότητας και αδράνειας- παθητικότητας και δημιουργίας. Για την ανθρωπότητα, που πρέπει να ξαναδεί τον εαυτό της. Τη συνέργεια ανώτερου και κατώτερου εαυτού. Για την ταύτιση με τα αντικείμενα, που μας απονεκρώνει